Kasım geldi, sabahları cam buğulanıyor, marş biraz daha güç alıyor. Tam da bu günlerde Google’da “araç bakımı” aramaları yükselişe geçti. Birden fazla şoför bakımı fakat gösterge panelinde bir ikaz ışığı yanınca hatırlıyor. Halbuki vaktinde yapılan küçük bir bakım, yolda kalmanın ve çok daha kıymetli arızaların önüne geçen en ucuz sigorta. Pekala bakım tam olarak ne vakit yapılmalı ve serviste aslında neye bakılıyor?

Periyodik araç bakımı nedir, sebep gerekir?

Periyodik bakım, aracın belli kilometre ya da vakit aralıklarında yapılan planlı denetim ve modül değişimidir. Hedef, aşınan sıvıları ve kesimleri arıza çıkarmadan yenilemek. Motor yağı vakitle özelliğini kaybeder, filtreler tıkanır, fren balataları incelir. Bunlar bir gecede olmaz fakat fark edilmeden birikir.

Düzenli bakımın yararı yalnız arızayı önlemekle hudutlu değil. Yakıt tüketimi daha istikrarlı kalır, fren ve lastik gibi güvenlik modülleri denetim altında olur, araç satılırken bakım geçmişi bedelini müdafaasına yardım eder. Garantisi devam eden araçlarda ise bakımın aksatılması garanti kapsamını tartışmalı hale getirebilir.

Araç bakımı kaç kilometrede bir yapılır?

Bu sorunun tek bir hakikat yanıtı yok, zira belirleyici olan aracın kullanım kılavuzu. Tekrar de genel bir çerçeve çizmek mümkün. Birden fazla üreticide akaryakıtlı ve dizel arabalar için periyodik bakım çoklukla 10.000 ile 15.000 kilometre arasında ya da yılda bir defa, hangisi evvel dolarsa, öneriliyor. Birtakım yeni modellerde bu aralık 20.000 kilometreye ya da daha fazlasına çıkabiliyor.

Kılavuzlarda sık rastlanan bir detay da “ağır kullanım” şartları. Daima kısa uzaklık, yoğun kent içi dur-kalk trafiği, tozlu yollar ya da sık sık römork çekmek bu kümeye girer. Bu türlü kullanılan bir araçta bakım aralığının kısaltılması önerilir. Türkiye’deki büyükşehir trafiğini düşününce pek çok şoförün aslında bu tanıma uyduğunu söylemek yanlış olmaz.

Yıl içinde çok az yol yapıyorsanız kilometre sayacına güvenip bakımı ertelemeyin. Motor yağı kullanılmasa da vakitle bozulur, bu yüzden vakit hududu da en az kilometre kadar değerlidir.

Bakımda neler değişir, neler denetim edilir?

Servisler bakımı ekseriyetle “küçük bakım” ve “büyük bakım” diye ikiye ayırır. Küçük bakım her dönemde yapılan temel süreçleri, büyük bakım ise daha uzun aralıklarla değişen kesimleri kapsar. Hangi kesimin ne vakit değişeceği tekrar üretici takvimine bağlıdır.

Motor yağı ve yağ filtresi

Bakımın kalbi motor yağıdır. Yağ, motorun hareketli modüllerini yağlar, ısıyı taşır ve kiri meblağ. Yağ değişirken yağ filtresi de neredeyse her vakit yenilenir. Kullanılacak yağın viskozite kıymeti ve standardı kılavuzda muharrir; buradan sapmamak kıymetlidir.

Hava, polen ve yakıt filtresi

Hava filtresi motora giren havayı temizler, tıkandığında performans ve yakıt tüketimi olumsuz etkilenir. Polen filtresi ise kabine giren havayı süzer; camların çabuk buğulanması ya da kalorifer açıldığında gelen berbat koku bazen bu filtrenin değişim vaktinin geldiğini gösterir. Yakıt filtresi, bilhassa dizel araçlarda daha kritik bir modüldür ve çoklukla daha uzun aralıklarla değişir.

Fren balatası ve fren hidroliği

Balatalar ve diskler her bakımda denetim edilmelidir. Fren hidroliği ise vakitle nem çeker ve aktifliğini kaybeder. Birçok üretici fren hidroliğinin birkaç yılda bir, kilometreden bağımsız olarak değiştirilmesini önerir.

Antifriz ve soğutma sistemi

Antifriz, motor soğutma suyunun kışın donmasını, yazın kaynamasını maniler ve sistemi paslanmaya karşı korur. Düzeyi ve donma derecesi denetim edilir, gerekirse yenilenir.

Buji ve triger kayışı

Benzinli motorlarda bujiler makul aralıklarla değişir; yıpranmış buji tekleme ve yakıt artışına yol açabilir. Triger kayışı ise motorun zamanlamasını sağlar ve koptuğunda önemli motor hasarına sebep olabilir. Değişim aralığı modele nazaran çok değişir. Kimi motorlarda kayış yerine zincir kullanılır ve bu zincir birçok zaman uzun ömürlüdür. Kendi aracınızda hangisinin olduğunu ve ne vakit değişeceğini kesinlikle kılavuzdan öğrenin.

Lastikler, akü ve silecekler

Lastiklerin diş derinliği, hava basıncı ve yanaklarında çatlak ya da şişlik olup olmadığı denetim edilir. Hakikat basınç pahaları için lastik hava basıncı tablosuna göz atabilirsiniz. Akünün şarj durumu ve kutup başları incelenir, silecek lastikleri iz bırakıyorsa yenilenir.

Kışa hazırlık: Kasım’da nelere dikkat etmeli?

Kış, aracın en zorlandığı mevsim. Hava sıcaklığı düşmeye başladığında birkaç noktayı denetim ettirmek uygun bir fikir.

• Kış lastiği: Hava sıcaklığı genel olarak 7 derecenin altına indiğinde kış lastiğinin yol tutuşu besbelli formda öne geçer. Lastiklerin üzerindeki işaretleri anlamak için araba lastik kodları rehberine bakabilirsiniz. Ticari araçlar için uygulanan mecburilik devirleri olabileceğinden şimdiki düzenlemeyi takip etmekte yarar var.
• Antifriz: Donma derecesini ölçtürün. Yalnızca su eklenmiş bir soğutma sistemi soğuk bir gecede önemli hasar görebilir.
• Akü: Soğuk hava akünün kapasitesini düşürür, zayıf bir akü birinci ayazda kendini belirli eder. Belirtiler için akünün bittiğini nasıl anlarız yazımız işinize yarayabilir.
• Silecek ve cam suyu: Donmaya güçlü cam suyu kullanın, yıpranmış silecekleri kış başlamadan değiştirin.
• Farlar: Günler kısalıyor; ampullerin ve far ayarının denetimi görüşü direkt tesirler.

Elektrikli ve hibrit araçlarda bakım farkı

Elektrikli araçlarda motor yağı, buji, triger kayışı ya da egzoz sistemi yok. Bu yüzden bakım listesi besbelli formda kısalır ve bakım çoklukla daha seyrek yapılır. Fakat bakım büsbütün ortadan kalkmaz. Fren hidroliği, polen filtresi, lastikler, süspansiyon ve batarya soğutma sistemi yeniden denetim gerektirir.

İlginç bir detay da şu: Elektrikli araçlar yavaşlarken enerjiyi geri kazanan rejeneratif frenleme kullandığı için balatalar daha geç aşınır. Buna karşılık araçlar ağır olduğu için lastikler daha süratli yıpranabilir. Yüksek tansiyonlu batarya ve sistemler, kesinlikle bu bahiste eğitimli teknisyenlerce denetim edilmelidir.

Hibrit araçlar ise iki dünyanın arasında durur. İçten yanmalı motorları olduğu için yağ ve filtre bakımı devam eder, elektrikli sistem de ayrıyeten denetim edilir. Tekrar de elektrik motorunun takviyesi sayesinde fren aşınması birçok vakit daha az olur.

Yetkili servis mi, özel servis mi?

Bu, şoförlerin en çok kafa yorduğu sorulardan biri. Yetkili servisler markaya özel eğitim, teşhis aygıtları ve özgün kesim kullanır; garanti müddetince şoförler çoğunlukla bu yolu tercih eder. Özel servisler ise çoklukla daha esnek ve ekonomik seçenekler sunabilir.

Garantinin korunması konusunda karar vermeden evvel aracınızın garanti evrakındaki koşulları dikkatle okuyun. Garanti şartları markadan markaya farklılık gösterebilir. Hangi servisi seçerseniz seçin, yapılan süreçlerin ve kullanılan modüllerin faturada açıkça yazmasını isteyin, bakım kayıtlarını saklayın. Bu kayıtlar hem muhtemel bir garanti talebinde hem de aracı satarken elinizi güçlendirir.

Bakım maliyetini neler tesirler?

Bakım fiyatı tek bir sayıyla söz edilemeyecek kadar değişken. Fiyatı belirleyen esas etkenler şunlar:

• Aracın markası, modeli ve motor tipi
• Yapılacak bakımın küçük mü büyük mü olduğu
• Kullanılan yağın çeşidi ve miktarı
• Orijinal ya da muadil kesim tercihi
• Servisin yetkili ya da özel olması ve bulunduğu şehir
• Bakım sırasında ortaya çıkan ek arızalar

Sürpriz yaşamamak için bakımdan evvel servisten yazılı fiyat bilgisi almak ve ek bir süreç gerektiğinde size danışılmasını istemek düzgün bir alışkanlıktır.

Kendi yapabileceğiniz kolay kontroller

Her şeyi servise bırakmak zorunda değilsiniz. Ayda bir, birkaç dakikanızı ayırarak şu denetimleri kendiniz yapabilirsiniz:

• Motor soğukken yağ çubuğuyla yağ düzeyine bakın.
• Antifriz ve cam suyu haznelerindeki seviyeyi denetim edin.
• Lastik basıncını yakıt istasyonlarındaki ölçerlerle ölçün, lastikleri göz ile inceleyin.
• Farların, sinyallerin ve fren lambalarının yandığından emin olun.
• Gösterge panelindeki ikaz ışıklarını göz ardı etmeyin.
• Aracın altında yağ ya da sıvı lekesi olup olmadığına bakın.

Sıkça sorulan sorular

Araç bakımı geciktirilirse ne olur?

Birkaç yüz kilometrelik gecikme çoklukla sorun yaratmaz, lakin bakımı uzun mühlet ertelemek motor yağının bozulmasına, modüllerin süratli aşınmasına ve daha kıymetli arızalara yol açabilir. Garantili araçlarda ise gecikme garanti kapsamını etkileyebilir.

Az kullanılan bir araca da bakım gerekir mi?

Evet. Kilometre dolmasa bile birçok üretici yılda bir bakım önerir. Yağ, fren hidroliği ve lastikler kullanılmasa da vakitle yaşlanır.

Bakım tarihini nasıl öğrenebilirim?

Kullanım kılavuzundaki bakım takvimi en muteber kaynaktır. Pek çok yeni araç, bakım vakti yaklaştığında gösterge panelinde ihtar da verir. Son bakım faturanız da bir sonraki bakım için ipucu sunar.

Elektrikli araçlar hiç bakım istemez mi?

İsterler, lakin daha az. Yağ değişimi olmasa da frenler, lastikler, filtreler, süspansiyon ve batarya sistemi nizamlı denetim edilmelidir.

Kış lastiğine ne vakit geçmeliyim?

Genel kabul, hava sıcaklığının daima olarak 7 derecenin altına düştüğü devirdir. Türkiye’nin pek çok bölgesinde bu, Kasım ayına denk gelir.

Kaynak: Shiftdelete