Türkiye’nin tahıl ambarı Konya Ovası’nda hayata geçirilen tarıma entegre güneş gücü santrali (TarımGES) projesinde birinci hasat yapıldı. Fikir kuruluşu Solar3GW, ODTÜ Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ODTÜ-GÜNAM) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) iş birliğiyle kurulan 60 kW’lık pilot tesiste panellerin altına ekilen karabuğday toplandı. Elde edilen birinci bilgiler, tarım topraklarında elektrik üretirken birebir anda eser verimliliğini artıran ve su sarfiyatını düşüren yenilikçi modelin muvaffakiyetini ortaya koyuyor.

Karabuğdayda Verim Arttı, Su Tüketimi Yüzde 20 Azaldı

Pilot alandan alınan birinci hasat sonuçlarına nazaran, fotovoltaik panellerin gölgelemesinde yetişen karabuğday üretiminde verimlilik denetim alanına kıyasla yüzde 7 artış gösteriyor. Projenin en çarpıcı çıktılarından birini ise su tasarrufu oluşturuyor; panellerin sağladığı mikroiklim ve nem tutma avantajı sayesinde su tüketimi yüzde 20 oranında azalıyor. Global ısınma ve kuraklık sebebiyle önemli su gerilimi yaşayan Türkiye tarımı için bu sonuçlar, besin ve güç güvenliğini birebir çatı altında buluşturan somut bir tahlil sunuyor.

ODTÜ-GÜNAM Entegre Fotovoltaik Teknolojileri Birimi Koordinatörü Doç. Dr. Talat Özden, aşırı sıcaklıklar, sistemsiz yağışlar ve artan güç maliyetlerinin çiftçiler üzerinde ağır bir ekonomik baskı yarattığını belirtiyor. TarımGES sistemlerinde önceliğin elektrik üretmekten çok ziraî üretimi daha dirençli ve sürdürülebilir kılmak olduğunu vurgulayan Özden, bu teknolojinin pahasının enerjiyi sağlarken tarımı koruyabilme gücünde yattığını lisana getiriyor.

Yatırım Maliyeti ve Geri Dönüş Süresi

TarımGES santralleri, altından traktör ve tarım makinelerinin geçebileceği yüksek konstrüksiyon yapıları gerektirdiği için klâsik arazi tipi santrallere oranla başlangıçta yüzde 30 ila 40 daha maliyetli oluyor. Standart bir GES projesinde megavat başına maliyet 400 bin dolar düzeyinde seyrederken, TarımGES’te bu sayı 550-560 bin dolar aralığına yükseliyor. Lakin elde edilen ziraî randıman artışı, su tasarrufu ve üretilen pak güç sayesinde yatırım 8 ila 10 yıl içinde kendini amorti ediyor.

Türkiye’nin 190 GW’lık Potansiyeli ve Dünyadaki Gelişmeler

Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, mevcut yasal düzenlemelerin tarım topraklarında sırf öz tüketim emeliyle ve arazinin yüzde 1’ini geçmeyecek formda kurulumlara müsaade verdiğine dikkat çekiyor. Çiftçilerin topraklarını kaybetme kaygısının yersiz olduğunu, bilakis panellerin bitkileri aşırı hava şartlarından ve doludan koruduğunu aktaran Turhan, tarım topraklarının sırf yüzde 1’inin “TarımGES YEKA” alanı olarak ayrılması durumunda Türkiye’nin yaklaşık 190 GW’lık devasa bir pak güç kapasitesine kavuşacağını belirtiyor.

Dünya genelinde de teknoloji süratle yaygınlaşıyor. ODTÜ-GÜNAM’ın yayımladığı “Türkiye’nin TarımGES Görünümü 2026” raporu, global tablonun geldiği noktayı özetliyor:

• İtalya: 1,1 milyar euroluk teşvik programıyla 1 GW’lık yeni TarımGES kapasitesini devreye alıyor.
• Japonya: Tarım toprağı muhafaza kanunlarına TarımGES statüsünü entegre ederek kurulumları yasal teminata kavuşturuyor.
• Çin: Toplam kurulu gücü 134,5 GW’ı aşan 1.678 farklı projeyle deneysel süreçleri geride bırakıp büyük ölçekli ticari üretime liderlik ediyor.
• Hindistan: 2040 yılına kadar bu alanda 783 GW kurulu güce ulaşmayı hedefliyor.

Gelişmiş ülkelerdeki yasal çerçeveler, Türkiye’nin de TarımGES için özel bir mevzuat ve teşvik haritası hazırlaması gerektiğini gösteriyor. Gerçek planlanmış bir altyapı, çiftçinin girdi maliyetlerini düşürürken Türkiye’nin yenilenebilir güç dönüşümüne direkt ivme kazandırıyor.

Kaynak: Shiftdelete