Yapay zeka ve otonom sistemlerdeki gelişmeler, insansız teknolojilerin kullanım alanını genişletiyor. Bugün yüklü olarak savunma endüstrisinde kullanılan bu teknolojilerin önümüzdeki devirde lojistik ve sivil havacılıkta da daha fazla kullanılması bekleniyor.

Bu dönüşümün değerli başlıklarından biri ise büyük kargo uçaklarının pilotsuz halde işletilebilmesi. Türkiye, bilhassa insansız hava araçlarında geliştirdiği teknolojiler sayesinde bu alanda avantajlı ülkeler arasında gösteriliyor.

İki farklı yol öne çıkıyor

Savunma sanayii uzmanı Yusuf Akbaba, Türkiye’nin insansız kargo uçağı geliştirmesi için iki temel yaklaşım bulunduğuna dikkat çekiyor.

Bunlardan birincisi, halihazırda kullanılan pilotlu kargo uçaklarının otonom sistemlerle donatılması. Öteki seçenek ise baştan sona insansız olarak tasarlanacak yeni bir kargo uçağının geliştirilmesi.

İlk yaklaşımın daha ulaşılabilir bir başlangıç noktası olabileceği belirtiliyor. Bunun için otonom kalkış ve iniş, gelişmiş seyrüsefer, farklı hava şartlarında çalışabilen yazılımlar, sensörler ve uçuş denetim sistemleri üzere teknolojilerin birlikte çalışması gerekiyor.

Akbaba’ya nazaran Türkiye’nin bilhassa otonom uçuş, sensör, yazılım ve insansız platform geliştirme alanlarında sahip olduğu mevcut yetenekler, bu dönüşüm için güçlü bir altyapı oluşturuyor.

Baykar’ın yeni şirketi dikkat çekiyor

Bu alanda Türkiye açısından dikkat çeken gelişmelerden biri de Baykar’ın hava kargo alanına yönelik yeni şirket yapılanması.

Akbaba, Baykar’ın insansız sistemlerdeki mevcut yaklaşımı sebebiyle şirketin ilerleyen devirde büyük kargo uçaklarının insansızlaştırılması konusunda çalışma yürütmesinin şaşırtan olmayacağını kıymetlendiriyor.

Ancak bu, Baykar’ın halihazırda büyük bir insansız kargo uçağı geliştirdiği manasına gelmiyor. Uzman değerlendirmesine nazaran Türkiye’nin mevcut yetenekleri, bu türlü bir projenin ilerleyen devirde hayata geçirilmesi için değerli bir teknolojik temel sağlayabilir.

En büyük mahzur teknoloji değil, sertifikasyon olabilir

İnsansız kargo uçaklarının askeri kullanımına kıyasla sivil havacılığa entegrasyonu çok daha karmaşık bir süreç olacak.

Çünkü tonlarca yük taşıyan insansız bir uçağın, beşerli yolcu uçaklarıyla birebir hava alanını kullanması gerekecek. Ayrıyeten yerleşim bölgeleri üzerinde uçuş gerçekleştirecek sistemlerin güvenilirliği ve arıza durumundaki davranışları çok daha sıkı kurallara tabi olacak.

Bu sebeple uçuş denetim yazılımından haberleşmeye, sensörlerden acil durum prosedürlerine kadar sistemin çok sayıda bileşeninin sertifikasyon süreçlerinden geçirilmesi gerekecek.

Bu durum sebebiyle birinci basamakta büsbütün pilotsuz büyük uçaklar yerine, mevcut beşerli uçakların giderek daha fazla otonom hale getirildiği bir geçiş periyodunun yaşanması beklenebilir.

Türkiye için yeni bir ihracat alanı olabilir

İnsansız kargo uçaklarının yaygınlaşması sırf askeri lojistik açısından değil, küresel ticaret ve sivil taşımacılık açısından da yeni bir pazar oluşturabilir.

İnsanlı uçuşlarda pilot maliyetinin azaltılması, tehlikeli yahut ulaşılması güç bölgelere kargo taşınabilmesi ve operasyonların daha esnek biçimde planlanabilmesi, bu sistemlerin potansiyel kullanım alanları arasında bulunuyor.

Türkiye’nin İHA ve SİHA teknolojilerinde oluşturduğu üretim altyapısı ve operasyonel tecrübe, bu yeni pazara girme konusunda değerli bir avantaj sağlayabilir. Fakat büyük ölçekli kargo uçaklarında yüksek güç üreten motorlar üzere kimi kritik teknolojiler için milletlerarası iş birliklerine gereksinim duyulabileceği de belirtiliyor.

Türkiye’nin önündeki süreçte asıl kritik basamak ise askeri insansız sistemlerde elde edilen teknolojik birikimin sivil havacılığın güvenlik ve sertifikasyon gereklilikleriyle birleştirilmesi olacak.

Kaynak: Shiftdelete