Teknoloji devi Apple, kapalı ekosistem siyasetini dünya genelinde artan antitröst baskıları nedeniyle yavaş yavaş esnetiyor. Avrupa Birliği’nde Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında attığı adımların akabinde, şirket artık de Brezilya’da misal bir taviz veriyor.

Yeni yayınlanan iOS 26.5 güncellemesiyle birlikte, Brezilya’daki iPhone kullanıcıları için üçüncü taraf uygulama mağazalarını varsayılan olarak ayarlama imkanı sunuluyor. Brezilya rekabet kurumu CADE ile yapılan yasal muahedenin bir sonucu olan bu değişiklik, Apple’ın App Store monopolünü kırarken, geliştiriciler ve kullanıcılar için yeni bir devrin kapılarını aralıyor.

iOS 26.5 ile Brezilya’da Neler Değişiyor?

Apple’ın yakın vakitte kullanıma sunduğu iOS 26.5 güncellemesi, birçok yeni özelliğin yanı sıra Brezilya pazarını yakından ilgilendiren bâtın bir ayarı da bünyesinde barındırıyor. Kullanıcılar artık “Ayarlar > Uygulamalar > Uygulama Yükleme” (Settings > Apps > App Installation) yolunu izleyerek aygıtlarında hangi uygulama mağazasının varsayılan olacağını seçebiliyor. Bu özellik tıpkı varsayılan internet tarayıcısını yahut e-posta uygulamasını seçmek üzere çalışıyor.

Şu an için bu menüde yalnızca App Store görünüyor olsa da, Apple’ın arayüzde yaptığı açıklamalar sistemin nasıl işleyeceğini net bir formda ortaya koyuyor. Açıklamada, varsayılan mağazanın Spotlight, Siri ve Safari üzere sistem geneli tekliflerde kullanılacağı belirtiliyor. Ayrıyeten kullanıcıların birden fazla pazar yeri eklemesi durumunda varsayılan seçimi istedikleri vakit değiştirebilecekleri vurgulanıyor. Bu altyapı hazırlığı, alternatif mağazaların çok yakında Brezilya’da etkin hale geleceğini gösteriyor.

Ancak Apple, Avrupa Birliği’ndeki üzere geliştiricilerin uygulamalarını direkt kendi web sitelerinden dağıtmalarına müsaade veren “Web Dağıtımı” modelini Brezilya için şu an sunmuyor. Bunun yerine yalnızca yasal ve yetkili alternatif mağazalar üzerinden indirme süreçlerine onay veriyor.

Apple ve CADE Muahedesinin Art Planı

Apple’ın bu radikal kararı almasının arkasında Brezilya Rekabet Kurumu (CADE) ile 2025 yılının Aralık ayında imzaladığı bağlayıcı mutabakat yatıyor. Mercado Livre üzere dev şirketlerin şikayetleri üzerine başlayan uzun soluklu bir antitröst soruşturmasının akabinde Apple, devasa cezalarla yüzleşmemek için masaya oturmak zorunda kaldı.

Üç yıl boyunca geçerli olacak bu mutabakat kapsamında Apple, 105 gün içinde iOS ekosistemini alternatif mağazalara ve üçüncü taraf ödeme sistemlerine açmayı kabul etti. Şayet şirket bu kurallara uymazsa, 150 milyon Brezilya Reali (yaklaşık 27 milyon dolar) meblağında ağır bir para cezası ve soruşturmanın yine açılması tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.

Yeni Komite Fiyatları Neler Olacak?

Ekosistemini dışa açsa da Apple, gelirlerinden büsbütün vazgeçmiyor. CADE ile yapılan mutabakat doğrultusunda şirket, alternatif dağıtım ve ödeme prosedürleri için yeni bir komite yapısı uyguluyor. Standart App Store kurulu %25, küçük geliştiriciler için olan özel program komitesi ise %10 olarak belirleniyor. Şayet bir geliştirici Apple’ın uygulama içi satın alma sistemini kullanmaya devam ederse bu oranlara ek olarak %5’lik bir süreç fiyatı ödüyor.

Bununla birlikte, geliştiriciler artık kullanıcılarını kendi web sitelerindeki ödeme sayfalarına yönlendirebiliyor. Şayet geliştirici yalnızca tıklanamayan, düz bir metin ile yönlendirme yaparsa Apple rastgele bir fiyat talep etmiyor. Lakin etkin ve tıklanabilir bir buton yahut ilişki kullanıldığında, bu dış süreçlerden Apple %15 oranında hisse alıyor. Alternatif uygulama mağazaları üzerinden dağıtılan uygulamalar için ise Apple, Avrupa’da da epeyce tartışılan %5 oranındaki Temel Teknoloji Komisyonu’nu tahsil etme hakkını gizli tutuyor.

Ekosistem Duvarları Yıkılıyor

Apple, yıllardır güvenlik ve kapalılığı münasebet göstererek iOS işletim sisteminin büsbütün kapalı bir yapıda kalmasını savunuyordu. Şirket yetkilileri, Brezilya’daki bu değişikliklerin yeni güvenlik ve saklılık riskleri doğurabileceğini argüman etse de, lokal kanunlara ahenk sağlamak dışında bir seçenekleri kalmıyor.

Kullanıcıları mümkün risklere karşı uyaran bilgilendirme bildirileri sisteme ekleniyor, lakin CADE’in kurallarına nazaran bu iletilerin büsbütün tarafsız, objektif olması ve kullanıcıyı alternatif mağazalardan caydıracak maniler yaratmaması gerekiyor.

Avrupa Birliği ile başlayan ve artık Brezilya’ya sıçrayan bu “açık pazar” rüzgarının, önümüzdeki yıllarda öteki ülkelere de yayılması bekleniyor. Japonya ve İngiltere üzere ülkelerdeki yasal düzenleyici kurumlar da misal adımlar atmak için hazırlıklarını sürdürüyor. iOS 26.5 güncellemesinin art planında sessizce hayatımıza giren bu yeni ayarlar, aslında akıllı telefon pazarının geleceğini şekillendiren tarihi bir dönüşümün en büyük delili olarak karşımızda duruyor.

Kaynak: Shiftdelete