Deprem, sel yahut geniş çaplı altyapı arızalarında baz istasyonlarının devre dışı kalması ya da aşırı yoğunluk sebebiyle kilitlenmesi, en kritik anlarda haberleşmeyi kesebiliyor. 17 yaşındaki lise öğrencisi Emirhan Duman tarafından geliştirilen Crisis Connect, taşınabilir şebekelerin çöktüğü senaryolarda devreye giren çevrim dışı (offline-first) bir afet iletişim uygulaması olarak öne çıkıyor. İnternet, hücresel data yahut SIM kart gerektirmeden Bluetooth üzerinden aygıtlar arası direkt temas kuran uygulama, Android ve iOS platformlarında fiyatsız olarak kullanıcılara sunuluyor.

İnternet ve SIM Kart Olmadan Cihazdan Cihaza Haberleşme

Crisis Connect, temel çalışma prensibi olarak telekomünikasyon operatörlerine ve merkezi sunuculara olan bağımlılığı ortadan kaldırıyor. Yakın bağlantı modu sayesinde uygulama, etraftaki uyumlu akıllı telefonları Bluetooth sinyalleriyle tespit ediyor ve direkt eşler arası (peer-to-peer) bir ağ oluşturuyor. Bu altyapı üzerinden kullanıcılar acil durumlarda hayati ehemmiyet taşıyan metin bildirilerini, sesli notları, anlık pozisyon bilgilerini ve acil yardım (SOS) sinyallerini yakın etraflarına aktarabiliyor.

Sistem “offline-first” yani öncelikli olarak çevrim dışı mimariyi benimsese de hibrit bir yapı sunuyor. Şebekenin ya da internet erişiminin bulunduğu olağan vakitlerde internet tabanlı standart iletileşme protokollerini çalıştırıyor; irtibat büsbütün koptuğunda ise otomatik olarak mahallî Bluetooth ağına geçiş yaparak kesintisiz bir irtibat katmanı oluşturuyor.

Crisis Connect Temel Yetenekleri ve Çalışma Parametreleri

• Bağlantı Türü: Bluetooth Low Energy (BLE) ve direkt aygıt eşleşmesi.
• Altyapı İhtiyacı: Sıfır; baz istasyonu, Wi-Fi ağı yahut SIM karta gereksinim duymuyor.
• Paylaşılabilen Veriler: SOS daveti, GPS koordinatları, kısa metin bildirileri ve ses kayıtları.
• Kaynak Modeli: Şeffaflık ve denetlenebilirlik gayesiyle GitHub üzerinde açık kaynak kodlu.

6 Şubat Depremlerinden Doğan Açık Kaynaklı Çözüm

Projenin ortaya çıkışında, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş zelzeleleri sırasında yaşanan önemli irtibat kesintileri belirleyici bir rol oynuyor. Afetin birinci saatlerinde yaşanan uyum sorunlarına odaklanan geliştirici, merkezi altyapıların karşılık veremediği kritik pencerede devreye girecek tamamlayıcı bir dijital araç tasarlamayı hedefliyor. Yaklaşık bir yıllık geliştirme sürecinin akabinde yayımlanan uygulama, kısa müddette Google Play üzerinde 10 bin barajını aşarak geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmayı başarıyor.

Geliştiricisi Emirhan Duman, projenin kapsamını ve gayesini şu sözlerle ifade ediyor:

“Amacım taşınabilir operatörlerin ya da profesyonel telsiz sistemlerinin yerini almak değil. Crisis Connect, ana altyapı devre dışı kaldığında yakındaki insanların ellerindeki telefonlarla temel iletişimi sürdürebileceği tamamlayıcı bir katman olarak tasarlandı.”

Sınırlar, Şeffaflık ve Küresel Tanınırlık

Afet anlarında sağlam bilginin ehemmiyetine dikkat çeken proje, Bluetooth tabanlı teknolojilerin teknik hudutlarını da net bir halde ortaya koyuyor. İrtibat menzili; binaların fiziki yapısı, duvar kalınlıkları, elektromanyetik parazitler ve aygıt donanımına nazaran değişiklik gösteriyor. Bu nedenle sistem; uydu haberleşmesi, profesyonel telsiz ağları yahut resmi arama-kurtarma kanallarının bir alternatifi olarak değil, bireylerin birbirine ulaşmasını kolaylaştıran lokal bir destek kanalı olarak konumlandırılıyor.

Crisis Connect’in geliştirdiği afet odaklı çevrim dışı haberleşme modeli memleketler arası alanda da dikkat çekiyor. Projenin mimarisi, Birleşmiş Milletler Afet Risklerini Azaltma Ofisi’nin (UNDRR) bilgi paylaşım platformu PreventionWeb’de yayımlanan teknik bir makaleyle değerlendirildi. Çalışmada, bu usul ağların afet öncesinde okul, apartman ve mahalle üzere topluluk bazlı alanlarda organize edilmesinin kriz anındaki aktifliği önemli oranda artıracağı vurgulanıyor.

Kaynak: Shiftdelete