Eğitim dünyasında üretken yapay zeka araçlarının yeri tartışılmaya devam ederken, Amerika Birleşik Devletleri’nin en büyük okul bölgesinden radikal bir adım geldi. New York City idaresi, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren geçerli olmak üzere devlet okullarında 8. sınıfa kadar olan tüm öğrenciler için üretken yapay zeka araçlarının kullanımını bir yıllığına askıya aldı.

Yaklaşık 600 bin öğrenciyi direkt etkileyen bu moratoryum, çocukların erken yaşta chatbot’lara bağımlı hale gelmesini önlemeyi ve sınıftaki insan etkileşimini muhafazayı amaçlıyor.

Kararın Perde Arkası: 600 Bin Öğrenci İçin Bir Yıllık Moratoryum

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani tarafından duyurulan karar, teknolojinin öğrencilerin gelişimini olumsuz etkileme riskine karşı bir tedbir niteliği taşıyor.

Mamdani, atılan bu adımın geleceği gerçek inşa etme taahhüdü olduğunu belirterek, teknolojiyi yalnızca öğrencilere sahiden yarar sağladığı durumlarda kucaklayacaklarının altını çiziyor. New York Valisi Kathy Hochul da benzeri bir yaklaşımla, çocukların ekran kaydırmak ya da tıklamak yerine öğrenmeye ve büyümeye odaklanmalarını istediklerini tabir ediyor.

Yetkililer, sorun çözme ve toplumsal maharetlerin yapay zeka botları yerine öğretmenler ve akranlarla kurulan direkt irtibat yoluyla gelişmesi gerektiğini savunuyor.

Bir yıl sürecek yasak boyunca eğitimciler, veliler ve uzmanlardan oluşan geniş iştirakli bir heyet, yapay zekanın çocuk gelişimi üzerindeki tesirlerini kapsamlı araştırmalarla masaya yatıracak. Hazırlanacak raporun akabinde siyasetin kalıcı olup olmayacağına karar verilecek.

Yasak Kapsamı Dışında Kalan Durumlar ve İstisnalar

Alınan karar tüm eğitim kademelerini tek kalemde devre dışı bırakmıyor. Uygulamanın ayrıntılarında makul esneklikler ve pilot programlar yer alıyor:

• Liseler Muaf Tutuluyor: Karar lise seviyesindeki sınıfları kapsamıyor. Belli lise sınıflarında kontrollü yapay zeka pilot programları sürdürülüyor. Ayrıyeten tüm lise öğrencilerine yapay zekayı bilinçsizce tüketmelerini önlemek ismine yılda iki kere eleştirel düşünme dersleri veriliyor.
• Öğretmenler Kullanabilecek: Öğretmenler, güvenlik standartlarına uymak şartıyla ders planlama ve idari işler için üretken yapay zeka araçlarından faydalanmaya devam ediyor.
• Özel Eğitim ve Kariyer Programları: Engelli öğrencilerin kullandığı destekleyici teknolojiler, çok lisanlı tahsil görenler ve bilgisayar bilimleri dahil mesleksel hazırlık programlarındaki öğrenciler yasaktan muaf tutuluyor.
• Ekran Süresi Rehberi: Kararla birlikte okullarda önerilen ekran müddetleri de güncellendi. İlkokul öğrencileri için günlük azami 30 dakika, ortaokul öğrencileri için ise 45 dakika ekran mühleti tavsiye ediliyor.

Yapay Zekanın Çocuklar Üzerindeki Etkisi ve Küresel Tepkiler

New York’taki bu kısıtlama kararı, velilerin ve sendikaların artan tasalarının akabinde geldi. New York Öğretmenler Federasyonu (UFT) Başkanı Michael Mulgrew, velilerin yapay zeka konusunda huzursuz olduğunu ve çocuklarını muhafaza reflekslerinin son derece haklı olduğunu belirtiyor. Kent Konseyi üyelerinin yarısından fazlasının da bu yönde davet yapması, sürecin hızlanmasında kritik rol oynuyor.

Küresel ölçeğe bakıldığında New York bu kaygıları taşıyan tek bölge değil. Daha evvel Norveç misal adımlar atarken, İtalya 14 yaş altındaki çocukların bu araçları kullanabilmesi için ebeveyn onayını kural koşan yasal düzenlemeleri yürürlüğe koydu. ABD Kongresi’nde ise teknoloji şirketlerine yaş doğrulama zaruriliği getiren ve reşit olmayanlara chatbot sunulmasını kısıtlayan yasa tasarıları tartışılıyor. Teknoloji devleri eğitim pazarında yapay zekayı vazgeçilmez bir öge olarak pozisyonlandırmaya çalışsa da, karar vericilerin erken yaşta teknolojiye karşı temkinli yaklaşımı giderek güçleniyor.

Kaynak: Shiftdelete