Yapay zeka yatırımlarındaki süratli artış, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin iş modellerini kökten değiştiriyor. Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta; yazılım ve dijital hizmetlerin yanı sıra bilgi merkezleri, sunucular ve ağ altyapısına milyarlarca dolarlık yatırımlar yaparak dünyanın en büyük fizikî varlık sahipleri arasına giriyor.

Nikkei Asia tarafından yapılan tahlile nazaran, bu dört şirketin sahip olduğu toplam mülk, fabrika ve ekipman varlıklarının (PP&E) kıymeti haziran sonu prestijiyle 1,46 trilyon dolara ulaştı. Bu sayı, son üç yılda yüzde 140’lık bir artışa işaret ederken, şirketlerin toplam PP&E varlıkları sırf son bir yılda yüzde 48 oranında yükseldi.

Teknoloji devleri petrol şirketlerini geride bıraktı

Dört şirket arasında en yüksek fizikî varlığa sahip olan Amazon, 538,7 milyar dolarlık bedeliyle dikkat çekiyor. Amazon’un fizikî varlıkları son üç yılda yaklaşık iki katına çıkarken, şirket geçtiğimiz yıl dünyanın en büyük finans dışı şirketi pozisyonunda bulunan Saudi Aramco’yu da geride bıraktı.

Alphabet ve Microsoft’un PP&E varlıkları da 330 milyar doların üzerine çıkarak Exxon Mobil ve PetroChina üzere dev petrol şirketlerini geride bıraktı. Kümenin fizikî varlık açısından en küçük şirketi Meta olsa da, şirketin yatırımları süratle büyüyor ve sahip olduğu fizikî varlıkların toplam bedelinin Toyota’nın varlıklarının iki katından fazla olduğu belirtiliyor.

AI data merkezleri yatırımları hızlandırıyor

Teknoloji devlerinin fizikî varlıklarındaki büyük artışın arkasında, yapay zeka altyapısına yapılan devasa yatırımlar yer alıyor. Bilhassa bilgi merkezleri, gelişmiş sunucular ve ağ ekipmanları şirketlerin sermaye harcamalarında değerli bir hisseye sahip.

Alphabet’in PP&E varlıklarının yüzde 70’inden fazlasını sunucular, ağ ekipmanları, arazi ve data merkezi binaları üzere teknik altyapı oluşturuyor. Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta’nın toplam sermaye harcamalarının 2026 yılında 760 milyar dolara ulaşabileceği varsayım ediliyor ki bu sayı, bir evvelki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 85’lik bir artış manasına geliyor.

Geçmişte büyük ölçüde yazılım, reklam ve dijital hizmetlere dayanan şirketler, artık yapay zeka hizmetlerini destekleyebilmek için güç, data merkezi, sunucu ve ağ altyapısına devasa yatırımlar yapmak zorunda kalıyor. Bu durum, şirketlerin bilanço dışı finansal yükümlülüklerinin de önemli formda artmasına sebep oluyor.

Haziran sonu prestijiyle bu dört şirketin uzun vadeli ekipman satın alma muahedeleri ve kira taahhütleri de dahil olmak üzere yaklaşık 2,3 trilyon dolarlık bilanço dışı yükümlülüğü bulunuyor. Bu sayının bir yıl öncesine nazaran dört kattan fazla arttığı belirtilirken, kelam konusu yükümlülükler vakit içerisinde fizikî varlıklara dönüşebileceği için saklı borç olarak nitelendiriliyor.

Yüksek altyapı maliyetleri kârları baskılayabilir

Yapay zeka altyapısına yapılan yatırımlar gelecekte bulut bilişim ve AI hizmetlerinden değerli gelirler yaratabilir. Fakat devasa data merkezi yatırımları şirketlerin işletme maliyetlerini de artırıyor ve yeni sunucular devreye girdikçe amortisman sarfiyatları yükseliyor.

AI donanımlarının kullanım ömrünün ekseriyetle yaklaşık beş yıl olması, şirketlerin yatırımlarını kısa müddette masraf olarak muhasebeleştirmesine sebep oluyor. Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta’nın nisan-haziran devrindeki toplam amortisman sarfiyatları 44,5 milyar dolara ulaştı ve bu sayı, dört şirketin toplam faaliyet kârının yaklaşık üçte birine karşılık geldi.

Piyasa varsayımlarına nazaran dört şirketin yıllık amortisman masrafları 2028 yılına kadar yaklaşık 360 milyar dolara ulaşabilir. Bu devasa altyapı yatırımlarının şirketlerin kârlılığı üzerindeki uzun vadeli tesirleri hakkında siz ne düşünüyorsunuz?

Kaynak: Shiftdelete