X’teki bilgiye nazaran AMD Umbra platformu, IBM ve ABD’deki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı (ORNL) ile birlikte kuantum yanılgı düzeltmeye odaklanan yeni bir ortak tasarım sistemi kuruyor. Ayrıyeten IBM’in 120 kübitlik Quantum Nighthawk işlemcisi, AMD Instinct MI355X GPU’ları ve beşinci kuşak AMD EPYC işlemcileriyle desteklenen Umbra yüksek performanslı bilgi süreç (HPC) sistemiyle tıpkı tesiste çalışacak.

AMD’nin 5 Kasım 2026 duyurusuna nazaran projenin emeli, kuantum bilgisayarların daha sağlam ve bilimsel araştırmalarda kullanılabilir hale gelmesini sağlamak. Örneğin yeni platform, IBM’in ABD’nin New York eyaletindeki Poughkeepsie tesisinde kuruldu. Projede ORNL bünyesindeki Quantum Science Center (QSC) da yer alıyor.

Böylece araştırmacılar, kuantum ve klâsik işlemcilerin birlikte çalışmasını gerektiren kusur düzeltme tekniklerini gerçek donanımlar üzerinde deneyebilecek.

Kuantum bilgisayarlarda yanılgı düzeltme sebep değerli?

Geleneksel bilgisayarlar bilgiyi 0 yahut 1 kıymetini alan bitlerle işlerken, kuantum bilgisayarlar kübit (qubit) ismi verilen kuantum bilgi ünitelerini kullanıyor. Kübitler, kuantum özellikleri sayesinde farklı hesaplama prosedürlerine imkan tanıyor. Lakin çevresel gürültü ve donanım kaynaklı kusurlar, kuantum hesaplamaların güvenilirliğini sınırlıyor.

Kuantum kusur düzeltme (Quantum Error Correction yahut QEC), bilgiyi birden fazla fizikî kübit arasında kodlayarak bu problemleri tespit etmeyi ve düzeltmeyi amaçlıyor. Bu sebeple kuantum işlemcisinden daima ölçüm verisi alınması gerekiyor. Klâsik işlemciler ise bu bilgileri tahlil ederek hangi düzeltmelerin uygulanacağını belirliyor.

Buradaki en büyük zorluklardan biri sürat. Örneğin yanılgı düzeltme süreçleri kuantum hesaplamaların gerektirdiği tempoya yetişemezse sistemin performansı ve güvenilirliği olumsuz etkilenebiliyor.

AMD Umbra içinde MI355X ve EPYC ne yapacak?

X’teki bilgiye nazaran AMD’nin 5 Kasım 2026 duyurusuna nazaran AMD Umbra sistemi, AMD Instinct MI355X grafik işlemcileri (GPU) ve beşinci jenerasyon AMD EPYC merkezi işlemcilerinden (CPU) oluşuyor. Ayrıyeten bu donanımlar, kuantum işlemcisinden gelen ölçüm datalarının kıymetlendirilmesi ve kusur düzeltme algoritmalarının hızlandırılması için kullanılacak.

Sistemin en kıymetli özelliklerinden biri, kuantum ve klâsik bilgi süreç donanımlarının tıpkı yerde pozisyonlandırılması. Böylelikle bilgilerin iki sistem arasında aktarılması sırasında oluşan gecikmelerin azaltılması hedefleniyor. Düşük gecikme, bilhassa bir kuantum ölçümünün sonucuna nazaran sonraki sürecin belirlendiği hesaplamalarda kıymet taşıyor.

AMD’nin bu projedeki rolü sırf GPU sağlamakla hudutlu değil. Şirket, EPYC ve Instinct eser ailesinin yanı sıra Versal uyarlanabilir sistem çipleri (SoC) ve ROCm açık yazılım ekosistemiyle de kuantum ve klasik bilgi süreç sistemlerinin entegrasyonuna yönelik teknolojiler geliştiriyor. Lakin duyuru, Versal donanımının yeni Umbra kurulumunda kullanıldığını belirtmiyor. Öte yandan AMD’nin resmi duyurusu projenin klasik bilgi süreç temelini vurguluyor.

IBM’in 2028 amacı ne kadar tezli?

Projenin dikkat alımlı yönlerinden biri, ABD Enerji Bakanlığının Quantum Genesis Mission programıyla teması. Program kapsamında duyurulan Q Competition, 2028 yılının sonuna kadar 100 mantıksal kübit üzerinde 100.000 kuvvetli kuantum sürecinin gerçekleştirilebilmesini hedefliyor.

Mantıksal kübit (logical qubit), birden fazla fizikî kübitin yanılgı düzeltme usulleriyle bir araya getirilmesi sonucunda oluşturulan, daha muteber bir kuantum bilgi ünitesi manasına geliyor.

IBM’in deneylerinde bugüne kadar 70 mantıksal kübit ve 438 şiddetli süreç seviyesine ulaşıldığı bildiriliyor. Buna karşılık 2028 gayesindeki süreç sayısı yaklaşık 230 kat daha yüksek. Bu sebeple kuantum donanımının geliştirilmesi kadar yanılgı düzeltme yazılımlarının ve klâsik bilgi süreç altyapısının da değerli olduğu görülüyor.

Burada kıymetli bir ayrım bulunuyor. Nighthawk işlemcisindeki 120 fizikî kübit, direkt 120 yanılgı düzeltilmiş mantıksal kübit manasına gelmiyor. Münasebetiyle 120 kübitlik işlemcinin kullanılması, 2028 amacının şimdiden karşılandığını göstermiyor.

IBM Quantum Starling için nasıl bir hazırlık yapılıyor?

IBM, birinci kusur toleranslı kuantum bilgisayarı Quantum Starling’i 2029 yılında kullanıma sunmayı hedefliyor. Yanılgı toleransı, hesaplama sırasında oluşan belli kusurlara karşın sistemin sağlam biçimde çalışmaya devam edebilmesi manasına geliyor.

Yeni platformda elde edilecek sonuçların, Starling’in donanım ve yazılım mimarisinin geliştirilmesine katkıda bulunması bekleniyor. Ayrıyeten araştırmaların, Oak Ridge Leadership Computing Facility (OLCF) altyapısıyla temas kurularak genişletilmesi de planlanıyor.

AMD’nin araştırma ve ileri geliştirme çalışmalarından sorumlu yöneticisi Ralph Wittig, kullanışlı kuantum sistemleri oluşturmak için kuantum ve klâsik bilgi süreç topluluklarının sistem dizaynındaki meseleleri birlikte çözmesi gerektiğini vurguluyor. Bu yaklaşım, işlemcilerin farklı başka geliştirilmesi yerine bütün bir sistem olarak optimize edilmesini öne çıkarıyor.

Bu gelişme tüketicileri nasıl etkileyecek?

Yeni platform, tüketicilerin satın alabileceği bir kuantum bilgisayar yahut yeni bir AMD işlemci modeli değil. Araştırma odaklı bir altyapı projesi olduğu için Türkiye satış tarihi, tüketici fiyatı yahut rastgele bir TL fiyatlandırması açıklanmadı.

Editoryal açıdan asıl kıymetli gelişme, kuantum bilgisayarların geleceğinin sadece daha fazla kübit üretmeye bağlı olmadığının görülmesi. Güçlü GPU’lar, sunucu işlemcileri ve yanılgı düzeltme yazılımları da bu teknolojinin kullanılabilir hale gelmesinde belirleyici olacak.

Bununla birlikte bu iş birliği, AMD’nin bilgi merkezi işlemcileri ve GPU teknolojilerinin yapay zekanın ötesindeki kullanım alanlarını da gösteriyor. Örneğin GPU hesaplama tarihine dair bağlam için GeForce 8800 GTX ve CUDA’nın 20. yılı haberimize de bakabilirsiniz. Lakin platformun muvaffakiyetini kıymetlendirmek için, gerçekleştirilecek kusur düzeltme deneylerinin sonuçlarını ve gerçek sistem performansını görmek gerekecek. Sonuç olarak AMD Umbra, klasik ve kuantum donanımı birebir çatı altında birleştiren araştırma altyapısı olarak öne çıkıyor.

AMD Umbra, IBM ve ORNL teknik özellikleri

Kaynak: Shiftdelete