Apple cephesinden teknoloji dünyasında ve tedarik zincirinde zelzele tesiri yaratacak çok değişik bir haber geliyor. Global pazarda yaşanan bellek (RAM) tedariki derdi ve fırlayan donanım maliyetleri, teknoloji devini alternatif ve tartışmalı yollar aramaya itiyor.

Gelen son sızıntılara nazaran Apple, Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin askeri kara listesinde bulunan Çinli bellek üreticisi CXMT (ChangXin Memory Technologies) şirketinin DRAM çiplerini faal olarak test ediyor.

The Financial Times kaynaklı bu bilgi, Apple’ın bilhassa Çin pazarında satılacak aygıtları için bu çiplerin kalifikasyon sürecini başlattığını ortaya koyuyor.

Şirket bir yandan da bu ticaretin sıkıntısız gerçekleşebilmesi ve ambargolara takılmaması için ABD hükümetine yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor.

Yapay Zeka Çılgınlığı RAM Fiyatlarını Uçurdu

Bu beklenmedik atılımın arkasında yatan temel neden büsbütün pazar dinamiklerine ve maddi zorluklara dayanıyor. 2026 yılının birinci yarısından itibaren yapay zeka sunucularına olan devasa talep, Samsung, SK Hynix ve Micron üzere devlerin tüm bellek üretim kapasitesini adeta sömürüyor.

Yüksek performanslı bilgi merkezi çiplerine odaklanan bu üreticiler, akıllı telefon ve bilgisayarlar için ürettikleri standart DRAM’lerde arzı kısıtlıyor. Bunun sonucunda, aygıtlarda kullanılan kontratlı bellek fiyatlarında yüzde 60 oranına varan inanılmaz bir artış yaşanıyor.

Apple bu fiyat dalgalanmasının faturasını, geçtiğimiz aylarda tanıttığı yeni Mac ve iPad modellerinde fiyat artışına giderek tüketicilere yansıtıyor.

Ancak rekabetçi kalabilmek ismine bu sürdürülebilir bir yol olarak görünmüyor. Şirket CEO’su Tim Cook, kısa müddet evvel The Wall Street Journal’a verdiği bir röportajda, pazar genelindeki çip krizinin fiyat artışlarını kaçınılmaz kıldığını söz ediyor.

Cook, Amerikan şirketlerinin ulusal güvenlik kuralları gereği Çinli firmalarla çalışmak için lisansa gereksinim duyduğunu, fakat mevcut tedarik sıkıntıları yüzünden kısıtlamaların gevşetilmesi ve tüm tedarik seçeneklerine bakılması gerektiğini vurguluyor.

CXMT Neden Kara Listede ve Apple Neden Onu İstiyor?

ChangXin Memory Technologies (CXMT), pek çok teknoloji takipçisinin ismini birinci defa duyduğu ancak arka planda sessiz sedasız büyüyen dev bir üretici olarak öne çıkıyor. Önemli devlet teşvikleriyle desteklenen firma, şu an Samsung, SK Hynix ve Micron devlerinin akabinde dünyanın en büyük dördüncü DRAM üreticisi pozisyonunda yer alıyor.

Ancak şirketin en büyük handikabı, Çin ordusuyla ilişkili olduğu iddiasıyla ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından 1260H numaralı kara listeye alınması oluyor.

Bu liste, teorik olarak sivil Amerikan firmalarının onlarla ticaret yapmasını direkt yasaklamıyor. Yani Apple’ın şu an CXMT firmasından çip alıp test etmesi yasa dışı sayılmıyor. Lakin iş seri üretime ve satın almaya geldiğinde, ABD hükümetinin bu şirketi daha katı bir ambargo olan Varlık Listesi (Entity List) içine ekleme riski bulunuyor.

Apple, tam da bu yüzden mevcut idare ve Kongre üyeleriyle saklı pazarlıklar yürütüyor. Tedarik zincirine dördüncü bir dev oyuncuyu katmak, Apple’ın başka üç büyük tedarikçi karşısında elini inanılmaz derecede güçlendirecek bir atak olarak bedellendiriliyor.

Sadece Çin Pazarına Özel Üretim Planı

Sızıntılara nazaran Apple’ın bu tehlikeli sulardaki planı aslında hayli stratejik ilerliyor. Şirket, CXMT’den alacağı ambargolu bellek çiplerini Amerika, Türkiye yahut Avrupa pazarında satılan iPhone modellerine koymayı planlamıyor. Bu çiplerin, yalnızca Çin’in kendi iç pazarında satılacak olan Apple aygıtlarında yer alması bekleniyor.

Böylece Apple hem o bölgedeki devasa üretim hacminin maliyetlerini önemli oranda düşürmeyi hem de dünyadaki sonlu sayıdaki Samsung ve Micron çiplerini öbür bölgelerdeki aygıtları için ayırmayı hedefliyor.

Yine de bu durum ABD’li siyasetçilerin pek güzeline gitmiyor. Çin’in devlet dayanaklı şirketlerinin, tıpkı güneş panelleri ve elektrikli arabalarda olduğu üzere bellek pazarında da fiyatları tabana çekerek Batılı rakiplerini ezeceğinden telaş ediliyor.

Apple’ın bu donanım test süreci muvaffakiyetle tamamlansa bile, ABD hükümetinin bu devasa teknoloji işbirliğine nasıl bir onay vereceği yahut yaptırım uygulayacağı büyük bir merak konusu oluyor.

Kaynak: Shiftdelete