Bilgi
Hayatteknoloji.net - Türkiye'nin teknoloji portalı

  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • BIST
Türk matematikçiden Claude ile Riemann iddiası

Türk matematikçiden Claude ile Riemann iddiası

Anthropic’te çalışan Levent Alpöge, Claude ile Riemann Hipotezi’ni kanıtladığını duyurdu. İspat Lean belgesi olarak paylaşıldı, şimdi bağımsız doğrulama yok.

Matematiğin 167 yıldır çözülemeyen en ünlü sorunu için yeni bir argüman var ve bu sefer işin içinde hem bir Türk matematikçi hem de bir yapay zeka modeli bulunuyor. Anthropic’te çalışan Levent Alpöge, şirketin yapay zeka modeli Claude ile birlikte Riemann Hipotezi’ni kanıtladığını duyurdu. İşin enteresan yanı, ortada insanların okuyabileceği bir makale yok: Alpöge delili sırf bilgisayarın denetleyebildiği Lean belgeleri olarak yayınladı.

Alpöge, 20 Kasım’da kendi internet sitesinde yayınladığı dört sayfalık açıklamasında şöyle diyor: “Claude ile çalışarak Riemann Hipotezi’nin bir delilini keşfettiğime inanıyorum.” Alpöge’ye nazaran yol bununla da kalmıyor; Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi’ni de çözüyor. Daha fazla vakitle Genişletilmiş Riemann Hipotezi’ni de kapsayacağını beklediğini yazıyor.

Önemli bir not: Bu şu an için bir duyuru. İspat şimdi hakem değerlendirmesinden geçmedi ve matematik dünyası tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı.

Riemann Hipotezi sebep bu kadar kıymetli?

Alman matematikçi Bernhard Riemann’ın 1859’da ortaya attığı hipotez, asal sayıların sayılar arasında nasıl dağıldığıyla ilgili. Alpöge açıklamasının birinci cümlesinde sorunu sayılar kuramının klasik sorunu olarak tanımlıyor. Riemann Hipotezi, Clay Matematik Enstitüsü’nün her biri için 1 milyon dolar ödül koyduğu yedi Milenyum Problemi’nden biri. Enstitünün kurallarına nazaran bir tahlilin ödül için kıymetlendirilmesi için evvel uygun bir yayın organında yayınlanması, akabinde en az iki yıl geçmesi ve matematik topluluğunda genel kabul görmesi gerekiyor.

Levent Alpöge’nin 20 Kasım tarihli açıklamasının birinci sayfası. Kaynak: alpo.ge

Levent Alpöge kimdir?

Levent Alpöge, Türk kökenli bir matematikçi. Habertürk’ün 2014’te yaptığı röportaja nazaran annesi Simay Alpöge Boğaziçi Üniversitesi, babası Oğuz Alpöge İTÜ mezunu. Çift 1977’de Türk Eğitim Vakfı (TEV) bursuyla ABD’ye gitmiş. Alpöge, 2014’te Harvard Üniversitesi’ni birincilikle bitirmişti.

Alpöge’nin kendi sitesine nazaran şu anda Anthropic’te çalışıyor ve Harvard Society of Fellows’ta genç araştırmacı (junior fellow) olarak yer alıyor. Açıklamasında öğrencilik yıllarından beri bu sorun için onlarca yıllık planlar yaptığını, bunu bir sır üzere sakladığını anlatıyor.

“Claude bitiş çizgisinde beni geride bıraktı”

Alpöge, delilin son basamağında Claude’un kendisini geçtiğini açıkça söylüyor: “Claude ve ben son aylarda bu türlü geniş bir alanda birlikte şahane vakit geçirdik, ancak bu sefer bitiş çizgisine yakın Claude beni çok geride bıraktı.” Hemen akabinde bunu daha da ileri taşıyor: “Hayır, Claude o bitiş çizgisinin yakınında uçtu, dans etti ve parladı.”

Açıklamadaki vakit çizelgesine nazaran çalışma 6 Ekim 2026’da başladı, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi adımı ise 16 Kasım’a tarihleniyor. Alpöge bu çizelgeyi Claude’un hazırladığını, sonuca Pazar gecesi geç saatlerde ulaştığını yazıyor.

Neden okunabilir bir makale yok?

Lean, matematiksel ispatları adım adım bilgisayara denetim ettiren bir programlama lisanı. Bir ispat Lean’de kusursuz derlenirse, yazılan her adımın mantıksal olarak yanlışsız olduğu makine tarafından onaylanmış olur. Alpöge, ispatı 14 kesime bölünmüş bir Lean arşivi olarak paylaştı.

Okunabilir bir makale yerine sadece Lean belgelerini yayınlamasının sebebini de anlatıyor. Claude’un ürettiği detaylı metin için açıklamadaki dipnotta “Tabii ki kendimi eğlendirdim ve 250.000 sayfanın üzerine çıktım” diyor ve şöyle ekliyor: “Devasa, okunamaz bir ‘slop’ yığını yayınlamaya çalışmak açıkça uygunsuz olduğu için sadece Lean’i sunmaya karar verdim.” Argümanın şu an inanılmaz derecede uzun olduğunu, onu anlamaya, sadeleştirmeye ve düzgün biçimde yazmaya çalışacağını da belirtiyor.

Doğrulama süreci yeni başlıyor

Scientific American’ın haberine nazaran MIT’den matematikçi Andrew Sutherland, Alpöge’nin Lean evraklarını bağımsız olarak derlediğini söyledi. Lakin uzmanlara nazaran bu tek başına kâfi değil. Hipotezin Lean’de gerçek söz edilip edilmediğinin ve delilin matematiksel detaylarının ayrıyeten incelenmesi gerekiyor.

Alpöge açıklamada teşekkür ettiği isimler arasında Fields Madalyası sahibi Manjul Bhargava’yı ve Princeton’dan Peter Sarnak’ı da sayıyor. Duyuru, Anthropic’in borsaya açılmasının sonraki gününe denk geldi. Alpöge, açıklamayı yapmadan evvel Anthropic CEO’su Dario Amodei’ye yazdığını, zamanlamaya dair alaycı yorumların ise yanlış olduğunu belirtiyor. İspat doğrulanırsa matematik tarihinin en büyük kırılmalarından biri olacak; doğrulanana kadar ise bir sav olarak kalıyor.


Kaynak:
Shiftdelete 


Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Sponsorlu Bağlantılar
  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM