Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı düzenleme, hangi ekonomik faaliyetlerin “çevre dostu” sayılacağını birinci sefer resmi kriterlere bağlıyor. Şirketlerin kendilerini ölçüsüz “yeşil” duyuru etmesinin önüne geçmek hedefleniyor. Yönetmelik bunun için yeşile boyama (greenwashing) kavramını da tanımlıyor.

Türkiye Yeşil Taksonomisi nedir?

Taksonomiyi, sürdürülebilir yatırımlar için hazırlanmış ortak bir kelamlık olarak düşünebilirsiniz. Avrupa Birliği’nde yıllardır uygulanan emsal sistemin Türkiye versiyonu olan bu yapı, İklim Kanunu’na dayanıyor. Sistemin yürütücüsü İklim Değişikliği Başkanlığı olacak. Başkanlık, bakanlıklar, düzenleyici heyetler ve özel bölüm temsilcilerinden oluşan 15 kişilik bir komiteyle birlikte çalışacak.

Altı çevresel amaç belirlendi

Düzenlemede altı çevresel gaye yer alıyor: sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine ahenk, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, döngüsel iktisada geçiş, kirliliğin önlenmesi ile biyoçeşitliliğin korunması.

Bir faaliyet nasıl “yeşil” sayılacak?

Bir faaliyetin taksonomiye uyumlu kabul edilmesi için üç koşulu birlikte sağlaması gerekiyor. Faaliyet, gayelerden en az birine değerli katkı sunmalı. Öbür maksatlara önemli ziyan vermemeli. Milletlerarası çalışma ve insan hakları standartlarına da uymalı. Katkının ölçüsünü ise Başkanlığın yayımlayacağı teknik tarama kriterleri belirleyecek. Kömür üzere katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim faaliyetleri ise hiçbir şartta sürdürülebilir sayılmayacak.

Hangi kesimler kapsamda?

Yönetmeliğin ekinde taksonomi kapsamındaki faaliyetler tek tek sıralanıyor. Listede güneş, rüzgâr, jeotermal ve hidroelektrik üzere yenilenebilir güç üretiminden batarya ve hidrojen ekipmanı imalatına, atıksu arıtmadan elektrikli ve elektronik ekipman imalatına kadar geniş bir yelpaze yer alıyor. Çimento, demir-çelik ve alüminyum üzere emisyonu yüksek bölümler ise “geçiş faaliyeti” olarak listede bulunuyor. Oteller ve kamp alanları üzere konaklama tesisleri de biyoçeşitliliğin korunması başlığı altında kapsama alındı. Her faaliyetin hangi şartlarda “yeşil” sayılacağını ise Başkanlığın yayımlayacağı teknik kriterler belirleyecek.

Bankalar için 2029 dönemi başlıyor

Yönetmeliğin en dikkat çeken yanı raporlama tarafında. Şirketler taksonomiye uyumlu gelir, yatırım ve masraflarını istekli olarak raporlayabilecek. Bankalar, sigorta ve emeklilik şirketleri, aracı kurumlar ve portföy idare şirketleri için ise raporlama zarurî olacak. Finansal kuruluşlara 1 Ocak 2029’a kadar geçiş müddeti tanındı. Raporlar, mali periyodun bitişini izleyen altı ay içinde Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi‘ne yüklenecek ve kamuya açık olacak. Yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere idari para cezası uygulanabilecek.

Peki bu düzenleme ne manaya geliyor?

Kısa vadede tüketiciler için direkt bir değişiklik yok. Fakat bankalar kredi portföylerinin ne kadarının “yeşil” olduğunu raporlamak zorunda kalacağı için, önümüzdeki yıllarda yenilenebilir güç, su verimliliği ve geri dönüşüm projelerinin finansmana daha kolay ulaşması bekleniyor. Asıl belirleyici olacak teknik kriterler şimdi yayımlanmadı. Sistemin ne kadar sıkı işleyeceğini de bu eşikler gösterecek. Tekrar de “yeşil” sözünün bir pazarlama süsü olmaktan çıkıp ölçülebilir bir kritere dönüşmesi, uzun müddettir beklenen bir adımdı.

Kaynak: Shiftdelete